Gọi cho đúng tên sự vật…

Xuất hiện khái niệm “nâng đỡ không trong sáng” được đưa ra trong kết luận về những sai phạm của ông Ngô Văn Tuấn, phó chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hoá, về việc nâng đỡ bước hoạn lộ thần tốc của bà Trần Vũ Quỳnh Anh - Ảnh: nguồn internet
Nếu bạn tên Y, ai đó khi ra đường gọi bạn là X, bạn có biết là người đó đã gọi mình, nêu tên mình? Nếu con mèo được gọi là con chó, con bò là “con trâu màu vàng”, nếu đánh người gọi là “gạt tay trúng má”, nếu hối lộ, hối mại được gọi là “nâng đỡ không trong sáng”, lâu dần sẽ dẫn đến đâu? Đến sự lộn xộn, hỗn loạn, theo thuyết chính danh…

Thật vậy, việc gọi tên sự vật không đúng hay không dám nhìn nhận đúng bản chất sự vật không đơn giản là những trò chơi chữ, trò đùa, mà đó chính là một trong những nguyên nhân tạo ra những sự hỗn độn trong xã hội. Điều này đã được Khổng Tử, nhà triết học đã có công xây dựng nền tảng trật tự xã hội phương Đông hơn hai ngàn năm qua, đã sớm nghiệm ra. Có lần được hỏi việc đầu tiên ông sẽ làm nếu như được giao trách nhiệm cai trị một đất nước, vốn rất hỗn loạn thời Xuân Thu, ông trả lời: “Ắt là ta sẽ làm cho ra chính danh”. Nghĩa là làm cho phù hợp giữa tên và thực tại, giữa lời nói và việc làm, giữa vai trò và sự thực hiện. “Làm cho vua ở hết phận vua, tôi ở hết phận tôi, cha ở hết phận cha, con ở hết phận con”, ông viết. Đơn giản chỉ có thế, nhưng không dễ để thực hiện.

Các học thuyết của Khổng Tử có cái quả đã lạc hậu, cổ lỗ trong thời hiện đại, nhưng thuyết chính danh thì có lẽ là không. Ta hãy lấy ví dụ điển hình như vụ trạm BOT ở Cai Lậy. Nếu trạm thu phí này mà “chính danh”, có nghĩa là được đặt đúng vị trí, nó có gây ra phản ứng xã hội dữ dội trong thời gian qua? Vì sao mà hàng chục trạm thu phí BOT khác không bị phản ứng, những người qua lại vẫn vui vẻ đóng phí? Các tài xế phản ứng các trạm thu phí như trạm Cai Lậy không phải chỉ vì tiếc tiền, mà cái chính là vì tính không chính đáng, không chính danh của nó như học thuyết của Khổng Phu Tử.

Thời gian gần đây, có rất nhiều những khái niệm khá tuỳ tiện được đưa ra trong việc điều hành, quản lý xã hội. Nhiều người hẳn vẫn còn “ấn tượng” với khái niệm “đường cong mềm mại” của con đường Trường Chinh ở Hà Nội. Một con đường thay vì thẳng tắp đẹp đẽ lại bị uốn cong tránh né, thế nhưng các nhà quản lý đô thị lại dùng một khái niệm tu từ văn chương như là để diễn tả “nét đẹp” của nó, “cong mềm mại” như thân hình của các mỹ nữ, các “hotgirl”! Anh công an đấm muốn trẹo bản họng anh phóng viên trong những hình ảnh mà ai cũng thấy rõ, thì bảo là “gạt tay trúng má”, cứ như chuyện người lớn nựng nịu, “tát yêu” trẻ con. Và còn nữa là khái niệm “đúng quy trình” như một tấm bùa hộ mạng cho nhiều việc làm sai trái gây hậu quả nghiêm trọng của không ít quan chức…

Mới đây, một khái niệm mới xuất hiện nữa là khái niệm “nâng đỡ không trong sáng” được đưa ra trong kết luận về những sai phạm của ông Ngô Văn Tuấn, phó chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hoá, trong đó có việc nâng đỡ bước hoạn lộ thần tốc của bà Trần Vũ Quỳnh Anh. Đại biểu quốc hội Lê Thanh Vân đã nhận định rất xác đáng đây không phải là ngôn ngữ chuẩn mực trong quy định của Đảng và nhà nước. Với khái niệm này, không sao có thể áp vào một điều luật hay một nội quy, một điều lệ nào để xử phạt ông Ngô Văn Tuấn cả. Có chăng thì các khái niệm như “hối lộ tình dục”, “hối mại quyền thế” nên được áp dụng điều tra trong trường hợp này mới có khả năng “chính danh” hay “gọi tên đúng sự vật” hơn cả.

Tất nhiên việc điều tra ra chứng cứ tham nhũng, hối lộ, mà nhất là “hối lộ tình dục” sẽ là rất khó khăn do sự “tinh tướng”, tinh vi của những kẻ phạm tội như đại biểu Lê Thanh Vân đã nêu ra. Thế nhưng việc vượt qua những khó khăn này mới là trách nhiệm, là khả năng nghiệp vụ, là “nghề” của các cơ quan điều tra, kiểm tra, thanh tra, của các cơ quan phòng chống tham nhũng. Việc nhìn thẳng vào bản chất hiện tượng tham nhũng hối lộ và khả năng lôi ra ánh sáng tất cả những gì “không trong sáng” của các cơ hữu quan này mới cho thấy quyết tâm chống tham nhũng hối lộ mà Đảng và nhà nước đang đặt trọng tâm hành động…

Chỉ có cách gọi cho đúng tên sự vật, hay bắt chước nói theo cách tu từ văn chương, “trả lại tên cho em”, thì mới có thể xử lý chính xác những gì “không trong sáng”, “đúng quy trình”…

Đoàn Đạt

BÌNH LUẬN BÀI VIẾT

Bình luận8

  • Đỗ ChungReply

    07-1-2018 06:28:53

    Tán thành quan điểm của tác giả!

  • Phan NgaReply

    05-1-2018 11:24:02

    Báo chí và lãnh đạo VN mình văn hay mà! Cũng giống như:"Bộ phặn nhỏ thoái hóa biến chất" thôi, chứ đại đa số cán bộ đảng viên là "Trong sáng vững mạnh". Tôi không biết bằng cách nào mà cán bộ lại nhà lầu xe xịn. Nói mãi biết rồi@

  • Lê HùngReply

    28-12-2017 12:00:57

    Tôi xin lỗi vì không phải báo chí nghĩ ra các khái niệm không chính danh mà là chính quan chức...nặn óc nghĩ ra! Báo chí chỉ nêu lại. Khổng Tử thất bại khi muốn dấn thân vào quan trường bởi vì nơi phong kiến ấy không thể có chính danh. Ngược lại, nơi không có chính danh thì luôn luôn có màu sắc phong kiến. Nếu vừa không làm cho chính danh phát huy được, mà lại để cho phong kiến phát huy thì dân đen chỉ có khổ...!

  • Xuân HàReply

    27-12-2017 12:49:58

    Cũng là bình thường và nó sẽ hết theo lịch sử và thời gian ? Chính danh không phải lúc nào cũng đúng ,cũng có lơi...Nhưng nhiều trường hợp không nói chính danh thì đồn đoán và phản kháng lại nhiều lên.Hay trước đây người Việt ta kiêng chữ tặc ? Giờ thì đầy rẫy : Cát tặc ,lâm tặc ,vàng tặc ,cẩu tặc ...mà có dẹp được tặc nào /Cướp trộm thì cứ nói thẳng như thế sao luật pháp lại cứ phải nói: Cưỡng đoạt tài sản,xâm phạm tài sản của người khác ? Hiếp dâm trẻ em cũng vậy lại cứ phải: xâm hại bé gái là sao ?

  • Lê HùngReply

    20-12-2017 08:40:02

    Trong bát chính đạo của nhà Phật có một đạo là "chính ngữ". Có ý là dùng ngôn ngữ chân chính. Câu "nâng đỡ không trong sáng" trong vụ này được hiểu là "nâng đỡ trong bóng tối". Mà nâng đỡ trong bóng tối với một hot girl trẻ măng thì phải hiểu là...xà nẹo với cô ta! Từ này chính ngữ hơn nhưng thiếu lịch sự, nhà Phật cũng không dùng. Vì muốn giảm nhẹ nội dung vụ việc, báo chí chẳng đặng đừng...phải nặn óc nghĩ ra các khái niệm mềm mại, thanh tao để mô tả cái thô thiển. Tài nghệ là ở chỗ đó! Thời buổi này, phải thông cảm cho họ vì...nước ta nó thế!

  • Nguyễn Hoàng HảiReply

    19-12-2017 09:11:32

    Phải đến lúc nói thật với nhau là chúng ta có nhiều cách làm không theo thông lệ các nước nên việc phát sinh hậu quả sau đó là càng đẻ ra nhiều cái khác lạ so các nước – cụ thể ở đây là từ ngữ để phù hợp, thuận lợi cho người sử dụng - cần xem là chuyện bình thường và khó mà khác được!

  • An NguyenReply

    19-12-2017 11:06:52

    một quan chức thuộc bộ KHCN, vào siêu thị của Nhật, "ăn cắp"...được bộ này thông báo là gập "sự cố"...Thê thì làm gì có chuyện "đòi trả lại tên cho iem"...Rất đồng cảm với tác giả, ở VN, có quá nhiêu chuyện "đánh võng câu chữ", vì sao, vi Ai...một câu hỏi sẽ không có câu trả lời "chính danh", bởi ..."nhậy cảm"...!

    • anh phongReply

      27-12-2017 01:23:55

      đã không dám nói thẳng , nói đúng tội thì làm sao dẹp được ung nhọt ! rất mong cơ quan quyền lực phải chỉ rỏ cụ thể tội danh để kẻ vi phạm mới tâm phục và chịu xử lý cho đúng tội


Cảm ơn bạn đã gửi ý kiến.

Bạn đã gửi ý kiến cho bài viết này.